Elif Şafak’ın son romanı Aşk, Doğan Kitap tarafından yayınlandı. Yazarın önceki kitapları ise Metis Yayıncılıktan çıkmıştı. Rahim’in bir yazısında belirttiği gibi, Doğan Kitap istediği kitaba istediği kadar reklam yapabilecek ve yazarına da istediği kadar destek verebilecek bir yayınevi. Nitekim Doğan Kitap bu kudretini Aşk’tan da esirgemedi ve Aşk, bu yılın (belki de bu yazın demeliyiz) en çok okunan kitabı oldu.

Reklam ve pazarlama konusunda Elif Şafak ve Aşk çok eleştirildi. Kitabın adı fazla iddialı, kapağı çok fosforlu bulundu. Bu noktadaki şahsi fikirlerim, her türlü tüketim maddesinde olduğu gibi kitapların da sonuna kadar reklam ve pazarlamasının yapılabileceği, hatta yapılması gerektiği yönünde. Keşke kitaplara ve yazarlarına daha çok destek verilebilse. Bu demek değildir ki kötü olan bir şey iyiymiş gibi gösterilsin, içi boş bir kitap dünyanın en önemli sanat eseriymiş gibi lanse edilsin ya da ‘madem ki çok sattı bu kitap iyidir’ denilsin. Böyle bir yaklaşım her türlü ürün hakkında insanları yanılgıya düşürür ve hiçbir şekilde ahlaki değildir. Kitapların iyi mi kötü mü olduğu ve okumaya değip değmediği değerlendirmesinin yalnızca okuyucuya ait olabileceğini düşünüyorum. Bizim burada paylaştıklarımız da neticede okuyucu olarak kendi değerlendirmelerimizdir. “Senin kitap seçim kriterin nedir?” derseniz; bazen tesadüfen elime geçmiş bir kitaptır okuduğum, bazen sevdiğim bir yazara olan ilgimin devamıdır, bazen görsel ve yazılı kaynaklardan ya da kitapçı raflarından dikkatimi çekmiştir, bazen de arkadaşlarımın tavsiyesidir. Mesela bugün aldığım dört kitap arasında kitaplog’da çok methedilen, Khaled Hosseini’nin iki kitabı bulunuyor

Aşk’a geri dönecek olursak, evet ben de kapağını fazla fosforlu buldum. Böylesi pembe bir kitaptan beklediğim, açıkçası sıradan bir aşk hikayesiydi. Aşk ise, öyle sıradan bir hikayeye verilemeyecek kadar iddialı bir isimdi.

Kapak hakkındaki fikirlerim kitabı okuduktan sonra da değişmedi. İsim konusunu ise şimdi oldukça isabetli buluyorum. Çünkü kitapta hem dünyevi hem de ilahi aşk anlatılıyor. Üç çocuklu bir ev hanımının, bir roman yazarına duyduğu ilgi ve hayranlık, Mevlana Celaleddin-i Rumi’nin Şems-i Tebriz-i’nin ışığı altında ilahi aşka ulaşmasına paralel olarak anlatılıyor. Elif Şafak, özellikle yüzyıllardır haksızlığa uğrayan, yanlış anlaşılan Şems’i konu edinmiş ve birbirinden güzel hikaye ve örneklerle Şems-i Tebrizi’yi tanıtmış. Mevlana’nın Şems’i neden ve nasıl sevdiği, ikisinin birlikte Sema ayinlerini nasıl ortaya çıkardığı, Şems’i kimlerin neden öldürdüğü, şiir sevmeyen ve kendine ‘suskun’ diyen Mevlana’nın nasıl evrensel bir şaire dönüştüğü çok akıcı bir dille anlatılmış.

Roman boyunca Şems’in ağzından dinlediğimiz gezgin dervişlerin 40 kuralı, aslında akademik tezini Mevlevilik üzerine yazan Elif Şafak’ın hayal gücünün ürünü imiş. Bu kuralların her biri, okuyucuyu üzerinde tek tek düşünmeye ve özümsemeye itiyor. Aynı zamanda insanı kendi içine yönelterek, günlük hayatta karşılaştığımız iyi ve kötü olayları, verdiğimiz tepkileri de farklı şekilde anlamlandırmamızı sağlıyor.

Aşk Şeriatı’nın ne olduğunu ve ne olmadığını merak ediyorsanız, Elif Şafak’ın Aşk adlı romanını okuyun derim.
 .

dip not: kitaplog olarak Ekin’e buradan hoşgeldin demek istiyorum. Ayrıca çok güzel bir yazı olmuş tebrik ederim. Başka yazılarını da en kısa zamanda sitede görmek isteriz. R.Ç.

Kitap Maeve Binchy’nin ilk kitabı mıdır bilmiyorum. Bildiğim kadarıyla Doğan Yayınları tarafından Türkçe yayımlanan ilk kitabı. Daha sonra diğer Türkçeye çevrilen romanlarında “İtalyanca Aşk Başkadır kitabının yazarı” ibaresini de gördüğümü hatırlıyorum.

Kitaba dönecek olursak eğer kitap öncelikli olarak 70′lerin sonlarındaki İrlanda ile 90′ların sonlarındaki İrlanda’yı anlatıyor. Maeve Binchy birçok kitabında bunu yapıyor zaten. İrlanda’nın, özellikle Dublin’in 70′li yıllarında geçen, merkezinde orta halli insanların olduğu bir hikayeye başlıyor aradan zaman geçiyor ve sonrasında 90′larda gelişip toparlıyor hikayeyi. O açıdan bakınca 70′lerde ülkesinden ayrılıp İtalya’ya giden 90′larda geri dönen ve hayatını bir düzene sokmaya çalışan kadının hikayesini anlatıyor roman. Bir İtalyanca kursu açıyor kahramınımız ve sonra romandaki diğer karakterler ortaya çıkmaya başlıyor.

Bu noktada benim oldukça beğendiğim bir yöntem uyguluyor Binchy. Kitabın her bölümünde bir karakterin hikayesini ve kursla ilişkisini, geçmişini, bugünü, kursun hayatındaki etkisini ve kurstaki diğer karakterlerle ilişkilerini anlatıyor. Böyle olunca aslında birşekilde birbirleriyle bağlantılı karakterlerin hikayelerini çok güzel birleştiriyor yazar. Bu romandaki ön plandaki karakterler yazarın sonraki kitaplarının bazılarında arka plan karakterleri olarak ortaya çıkıp okuyucuyu sevindirebiliyor. Bu aynı sevdiğiniz bir dizi film başrol oyuncusunu başka bir dizide figüran olarak görmeye benziyor.

Kitapta beni etkileyen diğer birşey de yazarın geçmişi anlatması oldu. Açıkçası yazarın tanımlamayı başardığı 70′lerin ve 80′lerin Dublin’i soğuk, ıssız, siyah beyaz ve can sıkıcı bir kent olarak aklımda çok belirgin olarak oluştu. Aynı şekilde günümüzün modern Dublin’ini de gerek karakterlerin şaşırmalarıyla, gerek kendi tasvirleriyle oldukça iyi şekilde anlatmış yazar.

Unutmuş olmak istemem, roman aynı zamanda içinde birden fazla aşk hikayesini de içermekte. Yaz tatillerinde veya yolculuklarda keyifle okunabilecek bir kitap.

.

.

.

***

Yüzden fazla kitabı olduğu söylenen bir yazar için bu durumun kafa karıştırıcı olduğunu düşünüyorum. Gerçekten sevdiği ve keyif aldığı bir işi yaptığı için mi yoksa şartlar onu zorladığı ve başka çaresi olmadığı için mi yüz civarı kitap yazar bir insan? Üstelik yazdığı romanlar boş romanlar da değil herbiri ayrı güzel kitaplardan bahsediyoruz.

Gayet da güzel bir hayat yaşamıştır Balzac baba. Başlangıçta ufak tefek sıkıntıları olduysa da, sonralarında para kazanmak için ya da başka nedenle farketmez kitap yazdıysa da, güzel bir hayattır onunki. Bir nevi macera dolu bir hayat demek de mümkün. Kitaplarının konularını, karakterlerini, olaylarını daha çok kendi hayatından ve çevresinden almış, değiştirmiş, güzelleştirmiş (edebi anlamda) ve bizimle paylaşmıştır. Akşamüstü yattığını gece yarısına doğru kalktığını ve sonra sabaha kadar yazdığını ve arada sürekli kahve içtiğini, bir rivayete göre peşpeşe yirmi kahve içtikten sonra öldüğünü duymuş muydunuz mesela?

Ya da “Vadideki Zambak” romanında olduğu gibi 14 yıl boyunca mektuplaştığı evli sevgilisiyle ancak kadının boşanmasının ardından evlenebildiğini, beş ay evli kalabildiklerini biliyor muydunuz? Evliliğin bitmesinin nedeni de evlendikten beş ay sonra Balzac’ın ölmesi.

* * * * * * *

Neyse biraz da “Vadideki Zambak”tan bahsedeyim. Balzac’ın en beğendiğim ve aynı zamanda hatırımda kalan romanlarından birisidir bu kitap. Kitap en basitinde olgun bir kadınla genç bir erkeğin platonik aşkı hakkındadır. Kitap genç adam Felix’in bakış açısından yazılmıştır, ki kendisi başlangıçta züppenin, kendini beğenmiş lavuğun önde gidenidir. Tatil ya da benzeri birşey için ailesinin yanına gelir, burada komşuları bilmemne beyin güzel karısı Henriette ile tanışır ve aşık olur. Kitap bu noktadan sonra başlar zaten. Felix’in tekrar Paris’e dönmesiyle aralarındaki platonik aşk bitmez, devam eder. Bundan sonrasında arkadaştan arkadaşa yazılmış gibi görünen, içinde derin bir tutkuyu gizleyen mektuplar vardır.

Böyle bir hikayeyi hemen her romancı yazabilecekken, Balzac’ın yazış tarzı, romanı işleyişi ve kurgusu, “Vadideki Zambak”ı romantizmin en ünlü kitaplarından birisi haline getirmiştir. Özellikle kadının genç erkekle olan mektuplaşmalarında verdiği öğütler kitaba ayrı bir lezzet katmaktadır. Daha fazlası da söylenebilecek bir roman “Vadideki Zambak”. Özellikle platonik aşka inanmayan kitapseverlere tavsiye etmek isterim.

.

.

.

*****************************