Elif Şafak’ın son romanı Aşk, Doğan Kitap tarafından yayınlandı. Yazarın önceki kitapları ise Metis Yayıncılıktan çıkmıştı. Rahim’in bir yazısında belirttiği gibi, Doğan Kitap istediği kitaba istediği kadar reklam yapabilecek ve yazarına da istediği kadar destek verebilecek bir yayınevi. Nitekim Doğan Kitap bu kudretini Aşk’tan da esirgemedi ve Aşk, bu yılın (belki de bu yazın demeliyiz) en çok okunan kitabı oldu.

Reklam ve pazarlama konusunda Elif Şafak ve Aşk çok eleştirildi. Kitabın adı fazla iddialı, kapağı çok fosforlu bulundu. Bu noktadaki şahsi fikirlerim, her türlü tüketim maddesinde olduğu gibi kitapların da sonuna kadar reklam ve pazarlamasının yapılabileceği, hatta yapılması gerektiği yönünde. Keşke kitaplara ve yazarlarına daha çok destek verilebilse. Bu demek değildir ki kötü olan bir şey iyiymiş gibi gösterilsin, içi boş bir kitap dünyanın en önemli sanat eseriymiş gibi lanse edilsin ya da ‘madem ki çok sattı bu kitap iyidir’ denilsin. Böyle bir yaklaşım her türlü ürün hakkında insanları yanılgıya düşürür ve hiçbir şekilde ahlaki değildir. Kitapların iyi mi kötü mü olduğu ve okumaya değip değmediği değerlendirmesinin yalnızca okuyucuya ait olabileceğini düşünüyorum. Bizim burada paylaştıklarımız da neticede okuyucu olarak kendi değerlendirmelerimizdir. “Senin kitap seçim kriterin nedir?” derseniz; bazen tesadüfen elime geçmiş bir kitaptır okuduğum, bazen sevdiğim bir yazara olan ilgimin devamıdır, bazen görsel ve yazılı kaynaklardan ya da kitapçı raflarından dikkatimi çekmiştir, bazen de arkadaşlarımın tavsiyesidir. Mesela bugün aldığım dört kitap arasında kitaplog’da çok methedilen, Khaled Hosseini’nin iki kitabı bulunuyor

Aşk’a geri dönecek olursak, evet ben de kapağını fazla fosforlu buldum. Böylesi pembe bir kitaptan beklediğim, açıkçası sıradan bir aşk hikayesiydi. Aşk ise, öyle sıradan bir hikayeye verilemeyecek kadar iddialı bir isimdi.

Kapak hakkındaki fikirlerim kitabı okuduktan sonra da değişmedi. İsim konusunu ise şimdi oldukça isabetli buluyorum. Çünkü kitapta hem dünyevi hem de ilahi aşk anlatılıyor. Üç çocuklu bir ev hanımının, bir roman yazarına duyduğu ilgi ve hayranlık, Mevlana Celaleddin-i Rumi’nin Şems-i Tebriz-i’nin ışığı altında ilahi aşka ulaşmasına paralel olarak anlatılıyor. Elif Şafak, özellikle yüzyıllardır haksızlığa uğrayan, yanlış anlaşılan Şems’i konu edinmiş ve birbirinden güzel hikaye ve örneklerle Şems-i Tebrizi’yi tanıtmış. Mevlana’nın Şems’i neden ve nasıl sevdiği, ikisinin birlikte Sema ayinlerini nasıl ortaya çıkardığı, Şems’i kimlerin neden öldürdüğü, şiir sevmeyen ve kendine ‘suskun’ diyen Mevlana’nın nasıl evrensel bir şaire dönüştüğü çok akıcı bir dille anlatılmış.

Roman boyunca Şems’in ağzından dinlediğimiz gezgin dervişlerin 40 kuralı, aslında akademik tezini Mevlevilik üzerine yazan Elif Şafak’ın hayal gücünün ürünü imiş. Bu kuralların her biri, okuyucuyu üzerinde tek tek düşünmeye ve özümsemeye itiyor. Aynı zamanda insanı kendi içine yönelterek, günlük hayatta karşılaştığımız iyi ve kötü olayları, verdiğimiz tepkileri de farklı şekilde anlamlandırmamızı sağlıyor.

Aşk Şeriatı’nın ne olduğunu ve ne olmadığını merak ediyorsanız, Elif Şafak’ın Aşk adlı romanını okuyun derim.
.

dip not: kitaplog olarak Derya’ya buradan hoşgeldin demek istiyorum. Ayrıca çok güzel bir yazı olmuş tebrik ederim. Başka yazılarını da en kısa zamanda sitede görmek isteriz. R.Ç.

Hemen arada konusunu da aktarayım, kadının birinin babası CIA için çalışırken kötü Rus mafyasını ele geçirecekmiş ama pis CIA ajanları kızın annesini öldürüp kardeşini sakat bırakmışlar ve ortada 50 milyon dolar varmış, bunun için de İsviçre’ye gidiyorlar, arada kızın bir de polis arkadaşı var, yanlarında da üç dört tane yeni ajan, bütün kitap boyunca kovalamaca oynayıp son elli sayfada saniye saniye kötü adamları dövüyorlar.

Bu noktada her ne kadar pek adetim olmasa da bu kitabı ve pek çok kitabı yayınlamış olan Doğan Kitap’tan ve kitap yayıncılarından da söz edeceğim. Bir yayıncı için birinci önceliğin para kazanmak olduğunun farkındayım. Kimse zararına kitap basıp yayınlamak istemez. Neticede her şirketin birincil önceliği yaşamak ve yaşamak için de kar etmek gerekiyor. Bu noktada Doğan Kitap’ı şirket olarak kitap yayıncısı listesinden uzak tutmak gerektiğini hissediyorum. Yayınladıkları kitapları inceleyince sanki içinde sadece 10101010 veya “hiç” yazan bir kitabı da eğer para kazanacaklarsa yayınlayacakları hissine kapılıyor insan. Buna bir de sattıklarını “mal” olarak düşündüklerini durumunu eklersek, yayınladıkları kitaplardaki midesizliklere pek şaşırmamak gerektiğini ortaya çıkıyor.

Bu noktada sorunun, “çok satan iyidir” tembelliği ve aymazlığı içindeki düşünce yapısında olduğundan görmeye başladım. Örneğin Glenn Meade’nin Buz Kapanı kitabı değerlendirme için bana gelse, kitabın oldukça kötü olduğunu söyler ve ve bunu kitap eleştirisinde açıkça belirtirdim. Bu durumda ortaya, söz konusu yayıneviyle olan tek seferlik ilişkimde edindiğim tecrübeyle “Sen hiçbirşey bilmiyorsun bu kitap çok sattı, ayrıca Glen Meade bütün kitapları çok satan bir yazar!” şeklinde bir tepkinin geleceğinden neredeyse eminim. “Bu dahil, bütün genellemeler yanlıştır” diye bir söz vardır; Glenn Meade romanlarıyla bu listeye girebilecek bir yazar olduğunu Buz Kapanında gösteriyor.

Doğan Kitap’ta kitapları yayınlanan bir yazar olmanın çok faydası var. Zaten memlekete dışarıdan birisi gelse edebiyat dünyasının Doğan Kitap’ın seçtiklerinden oluştuğunu sanır. Neticede koskoca bir holdingin de üyesi oldukları için istedikleri kitaplara ve yazarlara gizli veya açık her tür reklamı sağlayabiliyorlar. Bir yazarla bir sürü röportaj yapılması, yeni kitabının sanki dünyanın en büyük eseri gibi tanıtılması, gazetelerdeki köşe yazarlarının belki kapağını bile görmedikleri bir kitap hakkında en yalaka yorumları yapması sayesinde öne çıkabilecek çok daha iyi yazarlar varken etraf beş para etmezlere ya da medya tarafından şişirilmişlere kalıyor.

Kısacası bir kitapla başlayan bu eleştiri en nihayetinde başa çıkalamayacak bir duruma karşı anlamsızca verilen bir savaştan herkesin suskunluğunda ve umursamazlığında boğulan bir çığlığa dönüştü. Yazı da haliyle oldukça uzadı. Glenn Meade okuyorsanız, Buz Kapanı’nı almayın diyerek toparlamak istiyorum. Bir sonraki okuyacağım kitabıyla büyük bir balon ve gereksiz bir yazar mı yoksa aksiyon romanları yazmayı az da olsa becerebilmiş az gerekli bir yazar mı onun kararını verebileceğimi umuyorum.

.